مشاهیر و فرزانگان گرگان
شهر گرگان، دارای تاریخی پرفراز و نشیب از رویدادهای مهم است. همانطور که در مقاله تاریخچه گرگان مفصل به آن پرداخته شد، استرآباد قبل و بعد از اسلام اتفاقات و وقایع مهمی را به خود دیده است. از جنگهای بزرگی مثل حمله مغول و اعراب گرفته تا بلایای طبیعی چون سیل و زلزله و همینطور طاعون. اما هیچکدام این اتفاقات مانع رشد و پرورش چهرههایی نشد که نام گرگان و گلستان را در ادب، حکمت و طب ماندگار کردند.
چهرهها بازسازی تصویریاند، نه نگاره تاریخی. برای هر کس گوشهای از زندگی و خلاصه کار آمده است.

فخرالدین اسعد گرگانی
شاعر، سده پنجم
شاعر پارسیگوی گرگان در سده پنجم هجری. روایت کهن ویس و رامین را به شعر فارسی درآورد.
مثنوی ویس و رامین از مهمترین داستانهای عاشقانه ادب ایران است و نام گرگان را به این منظومه گره زده است.

عبدالقاهر جرجانی
ادیب و نظریهپرداز، حدود ۴۰۰–۴۷۱ ق
در روستای گورسرخ جرجان زاده شد و همانجا نحو و بلاغت درس گفت. شاگردانی چون خطیب تبریزی از محضر او برخاستند.
دلایل الاعجاز و اسرار البلاغه نظریه نظم را پی ریخت و او را بنیانگذار علم معانی و بیان دانستهاند.

سید اسماعیل جرجانی
پزشک، زاده ۴۳۴ ق
در جرجان به دنیا آمد و مقدمات طب را در همان دیار گذراند. در ۵۰۴ قمری به خوارزم رفت و در ۵۳۱ قمری در مرو درگذشت.
ذخیره خوارزمشاهی را، دانشنامه بزرگ پزشکی به فارسی، نوشت. روز بزرگداشت او در ایران روز علوم آزمایشگاهی است.

عنصرالمعالی کیکاووس
شاهزاده زیاری و نویسنده
از خاندان زیاری بود که در سدههای چهارم و پنجم بر گرگان و طبرستان فرمان میراندند. قابوسنامه را برای پسرش گیلانشاه نوشت.
این اندرزنامه در ۴۴ باب، آیین کشورداری، پیشه و زندگی را جمع کرده و به چند زبان ترجمه شده است.

حکیم لامعی گرگانی
شاعر، سده پنجم
در بکرآباد گرگان زاده شد. قصیدهسرای دربار سلجوقی بود و عمیدالملک کندری و سپس نظامالملک را مدح گفت.
دیوان او به تصحیح سعید نفیسی و محمد دبیرسیاقی چاپ شده و اداره فرهنگ گلستان هم تصحیح تازهای از آن منتشر کرده است.

فضلالله استرآبادی
عارف و شاعر، ۷۴۰–۸۰۴ ق
در استرآباد زاده شد و طریقه حروفیه را بنا گذاشت. در عهد تیمور میزیست. میرانشاه به فتوای علمای وقت او را در ۸۰۴ قمری کشت.
جاودان کبیر، عرشنامه و نومنامه به گویش استرآبادی از آثار اوست.

میر سید شریف جرجانی
حکیم و ادیب، ۷۴۰–۸۱۶ ق
در ناحیه استرآباد به دنیا آمد، در گرگان و گنبد درس خواند و در شیراز بالید. در ۸۱۶ قمری همانجا درگذشت.
بیش از سی شرح و حاشیه در منطق، کلام و ادب از او شناخته شده است، از جمله شرح ایساغوجی.

میرداماد استرآبادی
فیلسوف، حدود ۹۶۹–۱۰۴۰ ق
محمدباقر حسینی از سادات گرگان است. لقب میرداماد را از پدرش، داماد محقق کرکی، به ارث برد. در شکلگیری مکتب اصفهان نقش داشت.
به معلم ثالث مشهور است. قبسات از آثار اوست و در حکمت، کلام و فقه دوره صفوی مرجع بود.

میرفندرسکی
حکیم عصر صفوی
ابوالقاسم فندرسکی از فندرسک در شرق گلستان برخاست. در حکمت و ریاضی درس گفت و به هند سفر کرد.
قصیده یایی او مشهور است و در کنار میرداماد از حکیمان نامدار عصر صفوی شمرده میشود.

میرزا مهدیخان استرآبادی
مورخ و منشی دربار نادر
از استرآباد به دیوان نادرشاه راه یافت و منشی و مورخ او شد. در سیاست و انشا چنان چیره بود که در دستگاه چند پادشاه بعدی هم ماند.
جهانگشای نادری و دره نادره را نوشت؛ یکی تاریخ نثر ساده و دیگری نمونه دشوار انشای آن روزگار است.

بیبی خانم استرآبادی
نویسنده دوره قاجار
از خاندانی استرآبادی بود. در پاسخ به رساله تأدیب النسوان، معایب الرجال را نوشت.
از پیشگامان آموزش دختران در ایران است و مدرسه دوشیزگان را بنیان گذاشت.

مختومقلی فراغی
شاعر ترکمن، حدود ۱۱۵۳–۱۲۱۰ ق
در حاجیقوشان گنبد، در خانواده دولتمحمد آزادی، به دنیا آمد. در بخارا و خیوه درس خواند و به افغانستان و هند سفر کرد.
شعر ترکمنی او را پایه ادبیات نوین ترکمن دانستهاند. در آقتوقای، کنار پدرش، به خاک سپرده شد.
هیچ دیدگاهی برای این پست ارسال نشده است شما اولین نفر باشید