معرفی ظرفیت های شهرستان گرگان و استان گلستان معرفی ظرفیت های شهرستان گرگان و استان گلستان

ظرفیت های شهرستان گرگان

        الف. معرفی کلی (موقعیت جغرافیایی، تقسیمات کشوری، اقلیم)

        ب. امور اجتماعی (آموزش عمومی، آموزش عالی، بهداشت و درمان، تامین اجتماعی، فرهنگ و هنر، ورزش وجوانان)

       ج. امور تولیدی (کشاورزی، منابع آب، صنعت و معدن)

       د. امور زیربنایی (عمران شهری، عمران روستایی، انرژی و سوخت، حمل و نقل، پست و مخابرات)

      ه. قابلیت های شهرستان

       و. برخی شاخص های عمده شهرستان (سال 1392)

ظرفیت های استان گلستان 

-----------------------------------------------------------------------

ظرفیت های شهرستان گرگان

الف- آشنایی مقدماتی با شهرستان

 1- موقعيت جغرافیایی و تقسیمات کشوری:

شهرستان گرگان با مساحت 81/1615 کیلومتر مربع در بخش جنوب غربی استان واقع شده است. اين شهرستان از شمال به شهرستان هاي، آق قلا و تركمن، از جنوب به استان سمنان، از شرق به شهرستان علي آباد و از غرب به شهرستان كردكوي محدود مي شود.

براساس آخرین تقسيمات اداري و كشوري اين شهرستان از دو بخش (مركزي و بهاران)، سه شهر (گرگان، سرخنكلاته و جلین)، پنج دهستان، 97 آبادي مسكوني و ١٤ آبادي غيرمسكوني تشكيل شده است.

2- اقلیم:

از نظر اقليمي نقاط جنوبي اين شهرستان دارای آب و هوای كوهستاني و نواحي شمالي دارای آب و هوای نيمه مرطوب دارد.

3- پیشینه تاریخی و گردشگری: 

برخي از مورخين معتقدند كه آريايي ها پس از مهاجرت و جابه جايي، در نهايت در چند نقطه شمال كشور از جمله در هيركانيا (گرگان) سكني گزيدند. كلمه هيركانيا (گرگان) يك كلمه خالص آريايي است. اصل كلمه وهرگ اوستايي و به معني گرگ است. ورگ و وهرگ به وركان يا وهرگان يعني سرزمين گرگ‌ها كه بعدها به گرگان تبديل شد.

سابقه تمدن در اين ايالت، با توجه به كاوش هاي باستان شناسي به حدود شش هزار سال پيش بر می گردد. ابن اسفندیار می نویسد: « گرگین پسر میلاد موسس گرگان بوده است ». ابوالقداء مي نويسد: « اسم شهر از نام شخص معروف به استرآباد گرفته شده است » حال آنکه در کتاب جامع انبیاء اصل آن به استره زن شاهزاده كيخسرو نسبت داده شده است. در سده هاي اوليه اسلام به ويژه دوران طلايي و بعد از آن، گرگان نقش مهمي در شكوفايي فرهنگ و تمدن ايران اسلامي داشته است. در دوره صفويه به دارالمومنين معروف بوده است.

مهمترين آثار تاريخي و مذهبي اين شهرستان عبارتند از: مسجد جامع، امامزاده نور، امامزاده  بي بي حور و بي بي نور، كاخ اختصاصي دوره قاجاريه، تورنگ تپه، كاروانسراي قزلق، كاروانسراي گرگان (دوره صفويه)، آب انبارگرگان جديد، آب انبار درب نو، آب انبار سرپير، كنسولگري روسيه و تپه هاي تاريخي.

عمده ترين جاذبه هاي گردشگري (اكوتوريست)شهرستان عبارتند از: پارك جنگلي نهارخوران، النگ‌دره، قرق، شصت كلا، گرمابدشت، سدنومل(كوثر)، هزارپيچ، آبشار زيارت، آبگرم زيارت، منطقه حفاظت شده جهان نما، روستاي ييلاقي زيارت.

4- زبان، مذهب و قوميتها :

مردم شهرستان گرگان به زبان فارسی تكلم مي كنند و لهجه‌هايگرگاني و سيستاني، مازندراني، شاهرودی، خراسانی نيز در این شهرستان رايج است. در اين شهرستان اکثریت جمعيت آن را مسلمانان  شيعه تشكيل مي دهند.

5- جمعیت، نیروی انسانی و اشتغال :

جمعیت گرگان در سال 1392 معادل 489875 نفر برآورد گردیده که از این تعداد 369294 نفر شهری و 120581 نفر روستایی بوده و نسبت شهرنشینی 4/75 درصد بوده است.   در سال 1392 تعداد 8144 نوزاد (4095 نفرنوزاد پسرو 4049 نوزاد دختر) در شهرستان گرگان  متولد شده اند. همچنین در همین سال تعداد 363  نفر فوت ثبت گردیده است.

6- پول و بانکداری :

در سال 1392 تعداد 123 بانک دولتي در شهرستان گرگان به ارائه خدمات به عموم مردم مي پردازند. در همين سال مبلغ کل سپرده های بانکي اعم از سپرده های قرض الحسنه پس انداز، جاری، سپرده  سرمایه گذاری کوتاه مدت و بلند مدت و سایر سپرده‌ها، 23348 میلیارد ريال بوده است. همچنین میزان تسهیلات پرداختی بانک ها در بخش های کشاورزی و دامداری، صنعت و معدن، مسکن و ساختمان، بازرگانی و خدمات، صادرات و واردات به میزان 44784 میلیارد ریال بوده است.

 

ب- امور اجتماعی

1- آموزش عمومی

در سال تحصیلی 93-1392 تعداد 71959 دانش آموز از مقاطع مختلف تحصیلی در 469 آموزشگاه شهرستان گرگان مشغول به تحصیل بوده اند.

توزیع جغرافیایی دانش آموزان این شهرستان حاکی از آن است که 57949 نفر (5/80 درصد) در مناطق شهری و تعداد 14010 نفر (5/19 درصد) درمناطق روستایی به تحصیل اشتغال داشته اند. از مجموع دانش آموزان مشغول به تحصیل این شهرستان در سال  93-1392 تعداد 36839 نفر پسر(2/51 درصد) و تعداد 35120 نفر(8/48) درصد دختر بودند. همچنین در همین سال تراکم دانش آموز در کلاس 35/24 نفر بوده که این شاخص در نقاط شهری 37/28 نفر و در نقاط روستایی49/19 نفر بوده است.

تعداد 274 آموزشگاه  فنی و حرفه ای آزاد تحت نظارت اداره کل فنی و حرفه ای در سطح شهرستان در رشته های (فناوری اطلاعات – طراحی دوخت-مراقبت زیبایی- امور مالی و بازرگانی- صنایع دستی-  صنایع غذایی- اتومکانیک-الکترونیک-بهداشت و ایمنی-خدمات آموزشی-صنایع چوب-  عمران-  برق- کشاورزی-  مدیریت صنایع- دوخت هاي سنتي – گردشگري – امور اداري – صنايع دستي بافت- صنايع دستي طلا و جواهر سازي – هتلداري – هنرهاي تجسمي – هنرهاي تزيئني- هنرهاي نمايشي- كنترل ابزار دقيق –صنایع جوشکاری و بازرسی جوش-چوب فلز سفال-مخابرات-مکانیک-صنایع) در این سال مشغول فعالیت بوده اند.

 2  -آموزش عالی

تعداد کل دانشجویان دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی شهرستان گرگان   درسال تحصیلی93-1392 برابر با 43816  نفر بوده است که از این تعداد 83  درصد در دانشگاه‌های دولتی مشغول به تحصیل بوده‌اند.در همین سال تحصیلی 32  مرکز آموزش عالی در این شهرستان دایر بوده است.

3-بهداشت و درمان

در سال 1392در شهرستان گرگان 84 خانه بهداشت، 12 مرکز  بهداشتی ودرمانی روستایی  و 10 مرکز بهداشتی و درمانی شهری فعال بودند. همچنین  در این سال 71 داروخانه و 42 آزمایشگاه  و 21 مرکز پرتونگاری در شهرستان فعالیت داشته اند.

4 – بهزیستی و تامین اجتماعی

در سال 1392 تعداد 210463 نفر از جمعیت شهرستان گرگان تحت پوشش بیمه سلامت قرار داشته اند  و تعداد بیمه شدگان  اصلی سازمان تامین اجتماعی 84831 نفر بوده است. در این سال 13432 نفرنیز تحت پوشش طرح های کمیته امداد امام خمینی(ره) بوده اند.

تعداد واحدهای ارائه دهنده خدمات اجتماعی تحت پوشش بهزیستی شهرستان گرگان در سال 1392، جمعاً  96 واحد بوده است که 84  واحد آن در مناطق شهری و 12 واحد در مناطق روستایی مستقر بودند. همچنین در همین سال تعداد 35  مرکز بازپروری معتادین در این شهرستان وجود داشته است. 

5 - فرهنگ و هنر

در سال 1392 در شهرستان گرگان 7  کتابخانه عمومی با تعداد 117598 جلد کتاب وجود داشته است. تعداد اعضای این کتابخانه ها برابر با 7018 نفر و تعداد مراجعین 322670 نفر بوده است.

6- تربيت بدني

شهرستان گرگان دارای 210 مکان ورزشی روباز و سرپوشیده  بوده که از این تعداد 56 مکان  تحت پوشش اداره کل ورزش و جوانان و 62 مکان مربوط به سایر ادارات و 92 مکان مربوط به بخش خصوصی بوده است. سرانه فضای ورزشی این شهرستان 35/0 مترمربع بوده است.

 

ج- امور تولیدی

1- کشاورزی :

سطح زیر کشت محصولات زراعی شهرستان گرگان  در سال زراعی 91-1390 حدود 67368 هکتار (66129 هکتار آبی و 1239 هکتار دیم) بوده است. میزان تولید محصولات زراعی در همین سال   بالغ بر 544798 تن (540348 تن آبی و 4450 تن دیم)بوده  است.

سطح زیر کشت محصولات باغی شهرستان در سال زراعی 92-1391 اعم از بارور و غیر بارور 5/3764 هکتار و میزان تولیدات باغی این شهرستان 37582 تن بوده است.

تعداد دام های شهرستان گرگان  در سال 1392 حدود 128430 راس (380777 واحد دامی) و تعداد طیور این شهرستان(صنعتی و غیرصنعتی) 4259 هزار قطعه بوده است. میزان توليدات دامي این شهرستان شامل:گوشت قرمز 3016 تن، شیر 51234 تن، گوشت سفید (مرغ) 29126 تن، تخم مرغ 3802 تن و عسل 92 تن بوده است.

در این شهرستان 168 واحد مرغداری گوشتی به ظرفیت 3663 هزار قطعه، 3 واحد مرغداری تخمگذار و پولت به ظرفیت 380 هزار قطعه و 2 واحد مرغداری مادر گوشتی به ظرفیت 60 هزار قطعه وجود دارد.

سطح مزارع پرورش ماهیان گرم آبی و سرد آبی و منابع آبی شهرستان در سال 92 حدود 2/322 هکتار با تولید 724 تن در سال می باشد.

2- منابع آب :

آب آشاميدني و کشاورزی شهرستان گرگان از طريق 4905  حلقه چاه دارای مجوز، 795 دهنه چشمه و 78 رشته قنات تامين مي شود.

3- صنعت و معدن:

تا پایان سال 1392 تعداد 59 واحد صنعتی در دو شهرک صنعتی گرگان 1 و 2 مستقر بوده اند. همچنین 59 واحد صنعتی نیز در دو ناحیه صنعتی گوزن فارس و هزارجریبی مستقر می باشند.  مساحت واحدهای صنعتی در حال ساخت و ساز در این دو شهرک صنعتی حدود 88/14  هکتار با 22 شرکت یا کارخانه و نیروی انسانی مورد نیاز 487  نفر و مساحت واحدهای مورد بهره‌برداری 4/7 هکتار با 24 شرکت صنعتی و نیروی انسانی 565 نفر بوده است.

براساس اطلاعات اداره کل سازمان صنعت، معدن وتجارت استان تا پایان  سال 1392 تعداد 17 فقره پروانه بهره برداری بامیزان سرمایه گذاری 694 میلیارد ريال با اشتغال زایی 410 نفر در شهرستان گرگان صادر شده است.

در اين شهرستان یک معدن آلوویوم با ظرفيت اسمي 80 هزار تن با ذخيره قطعي 2000 هزار تن وجود داشته است.

 

د- امور زیربنایی

1- عمران شهری:

جمعیت شهری شهرستان گرگان در سال 1392، حدود 369294 نفر برآورد گردیده که در 3 شهر گرگان (354493 نفر)،جلین (8042 نفر) و سرخنکلاته (6759 نفر) ساکن می باشند.

وضعیت خدمات شهری در شهرستان گرگان شامل:8 ایستگاه آتش نشانی(7 ایستگاه در شهر گرگان و یک ایستگاه در شهر سرخنکلاته )، یک کشتارگاه صنعتی دام برای جلوگیری از ذبح غیر بهداشتی دام بوده و سیستم جمع آوری زباله به صورت مکانیزه در شهر گرگان و به صورت دستی در شهرهای سرخنکلاته و جلین می باشد. همچنین در همین سال   وسعت فضای سبز در نقاط شهری گرگان، جلین و سرخنکلاته به ترتیب 4/216،  45/2  و3/2 هکتار وسرانه فضای سبز هر شهروندبه ترتیب  1/6، 05/3 و 4/3 مترمربع برای هر نفر بوده است.

در سال1392، نقاط شهری شهرستان گرگان دارای 71825 مشترک آب آشاميدني سالم بوده  و از 23045هزار متر مکعب آب مصرف شده در نقاط شهری 19721هزارمترمکعب مربوط به  مصرف مشترکین خانگی بوده است.

از کل آب تولیدی در شهرستان گرگان 32/75  درصد آن به بهره برداری می رسد و 68/24 درصد آن به علت فرسوده بودن شبکه پرت می شود. 

طول خطوط  انتقال آب آشاميدني تا پایان سال 1392 در شهرستان گرگان 13/108کیلومتر         می باشد. همچنین حجم مخازن ذخیره آب در شهرستان گرگان 92310 متر مکعب بوده است.

2 - عمران روستایی :

در سال 1392 ازکل 94 روستای مسکونی 20 خانوارو بیشتر شهرستان گرگان  91 روستا و  3/99  در صد خانوارها از نعمت آب آشامیدنی سالم و بهداشتی برخوردار هستند.

همچنین تمام 94 روستای20خانوار و بیشتر شهرستان(100 درصد خانوارها)  از نعمت روشنایی برق برخورداربوده اند.

تا پایان سال 1392، طول راه های روستایی شهرستان گرگان حدود16/333 کیلومتر بوده که از این مقدار90/286کیلو متر راه آسفالته،21/2 کیلو متر راه شوسه و05/44 کیلومتر سایر راه ها می باشد.

روستاهای 20خانوار و بیشتربهره مند از گاز طبیعی شهرستان 89  روستا بوده و32230 خانوار روستایی از گاز طبیعی استفاده می کنند.همچنین 100 درصد روستاهای 20خانوار وبیشتر گرگان از نعمت تلفن ثابت برخوردار هستند.

تاپایان سال 1392 تعداد 94 طرح هادی روستایی در شهرستان گرگان تهیه شده است که عملیات بهسازی 30 طرح اجرا شده و 19 طرح نیز در دست اجرا می باشد.

3 - انرژی و سوخت :

در سال 1392 تعداد مشترکین برق شهرستان گرگان 185323 مشترک بوده که از این تعداد    148997مشترک مربوط به مشترکین خانگی بوده است. همچنین در همین سال میزان مصرف برق در این شهرستان 718887 هزار کیلو وات ساعت بوده که بیشترین مصرف مربوط به تعرفه خانگی با 336097 هزارکیلووات ساعت می باشد. سرانه مصرف برق در شهرستان حدود 3879 کیلووات ساعت بوده است.

در سال 1392 تاسیسات توزیع نیروی برق در شهرستان گرگان شامل:  1125 کیلومتر خطوط 20 کیلوولت هوایی، 102 کیلومتر خطوط 20 کیلوولت زمینی،  1118 کیلومتر خطوط فشار ضعیف هوایی و417 کیلومتر خطوط فشار ضعیف زمینی، همچنین3272 دستگاه ترانسفور ماتور هوایی با ظرفیت 427665 کیلوولت آمپر و 161 دستگاه ترانسفورماتور زمینی با ظرفیت113570 کیلوولت آمپرو تعداد  24107 دستگاه چراغ روشنایی معابر لاک پشتی و111 دستگاه چراغ مهتابی می‌باشد.

در سال 1392 تعداد مشترکین گاز طبیعی در نقاط شهری وروستایی شهرستان گرگان به ترتیب93550 و 30813  مشترک بوده است.

همچنین میزان مصرف گاز طبیعی در همین سال در نقاط شهری و روستایی شهرستان 9/525580 هزار متر مکعب بوده که بیشترین میزان مصرف  مربوط به تعرفه خانگی با  1/336465  هزار متر مکعب می باشد.

در سال 1392 میزان توزیع فرآورده های نفتی در شهرستان گرگان 274929 هزار لیتر بوده که بیشترین میزان مصرف مربوط به بنزین با 141493 هزار لیتر و نفت گاز با 95907 هزار لیتر بوده است.

4- حمل و نقل:

 طول شبکه راه های منطقه ای و بین شهری شهرستان گرگان در سال 1392  حدود 102 کیلومتر که60کیلو متر بزرگراه، 26 کیلومتر راه اصلی و 16 کیلومتر راه فرعی می باشد. همچنین تراکم راه در هر 100 کیلو متر مربع در شهرستان گرگان حدود 31/6کیلو متر می باشد. تا پایان سال 1392، طول راه های روستایی شهرستان گرگان حدود16/333 کیلومتر بوده که از این مقدار90/286کیلو متر راه آسفالته،21/2 کیلو متر راه شوسه و05/44 کیلومتر سایر راه ها می باشد. همچنین تراکم راه در هر100 کیلومتر مربع در نواحی روستایی شهرستان گرگان حدود  62/20 کیلومتر می باشد.

تعداد سفر و مسافر درون استانی جابجا شده از شهرستان گرگان به ترتیب 127109 سفر و 1549855 نفر و تعداد سفر و مسافر برون استانی جابجا شده از شهرستان گرگان به ترتیب 85658 سفر و 892718 نفر بوده است.

5-پست و مخابرات :

در سال 1392 وضعیت امکانات پستی شهرستان گرگان شامل یک اداره، 8 دفترپست دولتی شهری،  5 دفترپست دولتی روستایی،47 دفتر ارتباطی، 12 نمایندگی پستی، 59 صندوق پست شهری، 57 صندوق پست روستایی و 70 دفترICT روستایی می باشد. همچنين تعداد مرسولات پستی وارده شهرستان گرگان حدود  3959 هزار مرسوله و صادره  6849 هزار مرسوله بوده است.

در سال 1392، تعداد تلفن ثابت مشغول به کار شهرستان گرگان 198624 شماره بوده که از این تعداد 167786 شماره شهری و 30838 شماره روستایی بوده و تعداد تلفن همراه مشغول به کار (مشترکین همراه اول) 774556 شماره بوده است.

ضریب نفوذ تلفن همراه در شهرستان گرگان 89/98 درصد بوده و ضریب نفوذ تلفن ثابت در مناطق شهری آن 97/46 درصد و درمناطق روستایی آن 06/25 درصد می باشد.

 

هـ - قابلیت ها:

پتانسيل ها و قابليت هاي بخش اجتماعي، فرهنگي و آموزشي

- وجود32 مرکز آموزش عالی. 

- وجود زمینه های مساعد آموزشی عالی علوم اسلامی برای کشورهای اسلامی و آسیای میانه، وجود مراکز علمیه در سطح شهرستان و امکان تحصیل دانشجویان خارجی درآنها.

- قابلیت ارتقاء و توسعه دانشکده های شاخه پزشکی در جهت افزایش ظرفیت جذب دانشجو.

- وجود شرکت های کارآفرین به منظور ایجاد کسب و کارهای جدید و استفاده از ظرفیت های بلا استفاده.

- فعالیت 274 مرکز آموزش فنی و حرفه ای آزاد.

- وجود اردوگاه دانش آموزی در جنگل توسکستان.

- دارا بودن 22 مرکز بهداشتی و درمانی شهری و روستایی و 84 خانه بهداشت جهت ارائه خدمات بهداشتی.

- پوشش 100 درصدی خدمات بهداشتی درمانی در کلیه نقاط شهری و روستایی.

- استقرار برنامه پزشک خانواده در کلیه نقاط روستایی.

- کسب عناوین قهرمانی در سطوح ملی و بین المللی توسط ورزشکاران شهرستان.

- وجود سابقه فرهنگي درخشان و مشاهير نامدار فرهنگي – ادبي – علمي نظیر میرداماد، فخرالدین اسعد گرگانی و...

- وجود 3  سالن سینما.

- وجود مجموعه آموزشی کانون پرورش فکری.

- وجود تالار فخرالدین اسعد گرگانی و مجنمع های فرهنگی و هنری.

- تنوع قومی و فرهنگی.

- وجود جاذبه های توریستی و اماکن تاریخی و مذهبی نظیر جنگل ناهار خوران، النگدره، هزارپیچ و امامزاده نور و....

- برخورداری از مواهب طبیعی کوه وجنگل جهت ورزشهای کوهنوردی و پیاده روی همگانی و برگزاری مسابقات مرتبط کشوری.

- وجود رشته های هنری سنتی و صنایع دستی با پیشینه تاریخی از جمله گلیم بافی و قالی بافی، منبت و معرق، سفال گری و سرامیک و امکان توسعه بعضی از آنها.

- وجود کمپینگ های گردشگری النگدره و قرق.

پتانسيل ها و قابليت هاي بخش توليدي و اقتصادي

- وجودتنوع اکولوژیکی و خاک جهت توسعه فعالیتهای کشاورزی، باغداری، نوغانداری وآبزی پروری.

- وجود فضای نمایشگاه دائمی بین المللی.

- برخورداری از 3 سیلو، 3 انبار و 4 سردخانه.

- وجود توان توسعه صنایع تبدیلی، تکمیلی و بسته بندی بخش کشاورزی با توجه به تنوع مواد اولیه صنایع تبدیلی.

- وجود دو ناحیه صنعتی شهيد هزارجريبي و گوزن فارس و دو شهرک صنعتي گرگان یک و گرگان دو.

 - وجود کارخانه های صنایع تبدیلی از جمله کشت و صنعت گرگان، شیر پاستوریزه گرگان، کارخانه های ماکارونی، سويا بين، زمزم، آرد و پنبه پاک کنی.

- دارا بودن رتبه اول در تولید پنبه، ذرت دانه ای و سویا، رتبه دوم در تولید جو و سیب زمینی و پیاز و رتبه سوم در تولید توتون و کلزا.

- امکان استقرار واحد های بزرگ صنعتی بویژه ساخت ماشین آلات کشاورزی و قطعات و اتصالات سیستم آبیاری تحت فشار.

- وجود اراضي شيب دار و توسعه باغات سازگار. 

- امکان توسعه گلخانه ها، گیاهان دارویی و پرورش قارچ و زنبورداری و غیره.

- برخورداري از واحدهاي دامپروري  و قابليت هاي توسعه دامداري.

- وجود جنگلهای طبیعی.

- وجود مراکز مختلف تحقیقاتی علوم کشاورزی، دام، منابع طبیعی و شیلاتی.

ب- رخورداری ازاکوسیستمهای منحصر بفرد از قبیل جنگل های ناهار خوران، النگدره و....

- رتبه دوم در تولید کل محصولات دامی استان.

- وجود 905 تعاونی فعال در حوزه های مختلف اقتصادی.

- پتانسيل ها و قابليت هاي بخش زيربنايي

- وجود دفاتر خدمات ارتباطی و پیشخوان های دولتی در نقاط شهری و دفاتر ICT روستایی.

- وجود مخازن و خط لوله نفت، خط لوله گاز، خطوط انتقال نیروی برق.

- برخورداری اکثر نقاط شهری و روستایی از نعمت برق و گاز.

- نزدیکی نقاط روستایی به خطوط لوله گاز.

- امکانات و تأسیسات زیر بنایی مانند شبکه جاده ای، ریلی و هوايي. 

- وجود  فرودگاه بین المللی گرگان جهت برقراری پروازهای داخلی و خارجی.

- پرداخت تسهیلات مقاوم سازی مسکن روستایی و پرداخت وام مسکن مهر.

- آماده بودن طرح هادی کلیه روستاهای شهرستان.

- وجود دو پایانه مسافربری در شهرستان و ظرفیت بالای حمل و نقل عمومی.

برخي از شاخص هاي عمده شهرستان گرگان در سال 1392

رديف

عنوان شاخص

واحد

شهرستان

استان

رتبه

1

مساحت

کيلومتر مربع

81/1615

20438

5

2

بخش

تعداد

2

27

-

3

شهر

تعداد

3

29

-

4

روستا

تعداد

97

1004

4

5

جمعيت

کل

نفر

489875

1846939

1

شهري

نفر

369294

967870

1

روستايي

نفر

120581

879069

2

نسبت شهرنشینی

درصد

4/75

4/52

1

6

تعداد موسسات، مراکز، کانون های فرهنگی و اردوگاه های پرورش فکری کودکان و نوجوانان

مرکز

5

17

5

7

کتابخانه

تعداد

7

52

2

8

دانشگاه و مراکز آموزش عالي دولتي

مرکز

29

54

1

9

دانشگاه آزاد اسلامي

مرکز

3

15

1

10

تعداد  دانشجو

نفر

43816

90768

1

11

تعداد دانش آموز به تفکيک جنس

پسر

دانش آموز

36839

150890

1

دختر

دانش آموز

35120

140477

1

12

اماکن ورزشي

مکان

210

528

1

13

سرانه ورزشی (سرپوشیده و روباز)

متر مربع

35/0

52/0

13

14

مراکز بهداشتي و درمانی شهری

مرکز

10

47

1

15

مراکز بهداشتي و درمانی روستایی

مرکز

12

96

2

16

خانه بهداشت روستايي

خانه بهداشت

84

608

2

17

تعداد پزشکان شاغل در برنامه پزشک خانواده

نفر

32

208

2

 

رديف

عنوان شاخص

واحد

شهرستان

استان

رتبه

18

افراد تحت پوشش بيمه سلامت

نفر

210463

1232581

2

19

افراد تحت پوشش بيمه  تامين اجتماعي

نفر

84831

233976

1

20

تعداد مشترکين آب آشاميدني در نقاط شهري

مشترک

71825

250989

1

21

تعداد نقاط روستايي بهره مند از گاز طبيعي      (20 خانوار و بیشتر)

روستا

89

661

-

22

تعداد نقاط شهری بهره مند از گاز طبيعي

شهر

3

29

-

23

تعداد مشترکين برق

مشترک

185323

606643

1

24

تعداد روستاهای برخوردار از برق                       (20 خانوار و بیشتر)

روستا

94

921

-

25

تعداد شهرهای برخوردار از برق

شهر

3

29

-

26

ضريب نفوذ تلفن همراه (همراه اول)

درصد

89/98

5/64

1

27

ضريب نفوذ تلفن ثابت در مناطق روستایی

درصد

06/25

68/22

3

28

ضريب نفوذ تلفن ثابت در مناطق شهری

درصد

97/46

51/39

1

29

تعداد روستاهای دارای آب لوله کشی                (20 خانوار و بیشتر)

روستا

91

847

-

30

تعداد شهرهای دارای آب لوله کشی

شهر

3

29

-

31

طول راههای روستایی

کیلومتر

16/333

55/3482

4

32

طول راههای اصلی

کیلومتر

102

749

10

33

طول بزرگراه

کیلومتر

60

244

1

34

سطح زیر کشت محصولات زراعی*

هکتار

67368

699132

4

35

میزان تولید زراعی*

تن

544798

2819582

1

36

سطح زیر کشت محصولات باغی

هکتار

5/3764

8/30960

4

37

میزان تولید باغی

تن

37582

2/219932

3

38

کل تولید محصولات دامی

تن

87270

609428

2

39

کل تولید آبزیان

تن

724

24/19694

6

40

تعداد  پروانه های بهره برداری صادره

فقره

17

85

1

41

ميزان سرمايه گذاري پروانه هاي بهره برداری صادره

ميليارد ريال

694

2443

1

*اطلاعات مربوط به سال 1391 است.

 

 

------------------------------------------------------------------------

ظرفیت های استان گلستان

 

گلستان در گذر تاریخ

استان گلستان در شمال ایران واقع شده و مرکز آن شهر گرگان است. گرگان که به یونانی هیرکانیا گفته می‌شد همواره یکی از ایالت‏های مستقل و مهم کشور در طول تاریخ بوده ‌است. مرکز این ایالت، شهر تاریخی گرگان (که به عربی جرجان خوانده می‏شد) بود و اکنون خرابه‏های آن در محدوده شهر گنبدقابوس واقع است. شهر فعلی گرگان، بازمانده شهر تاریخی اِستِراباد یا استارباد است که تا سال 1316 به نام اِستِراباد و از آن پس به یاد شهر باستانی گرگان به این نام خوانده شد.

ایالت گرگان در دوران باستان یکی از محل‏های اصلی تأمین غلات و آذوقه کشور بوده و از این رو برای حفظ این منطقه و  جلوگیری از هجوم مهاجمان مناطق شمالی به داخل کشور، دیوار دفاعی گرگان به طول حدود یکصد و هشتاد کیلومتر از غرب (دریا) تا شرق ایالت ساخته شده بود که طولاتی‏ترین دیوار خشتی دنیا محسوب می‏شود. همچنین دیواری نیز از دریا تا دامنه کوه‏های غربی ایالت احداث شده بود که به نام دیوار تمیشه (در مجاورت شهر باستانی تمیشه در نزدیکی شهر کردکوی فعلی) شناخته می‏شود. این ایالت از اوایل دوره پهلوی اول به مازندران الحاق شد، اما در سال 1376 خورشیدی دوباره به صورت استانى مستقل با نام استان گلستان درآمد.

این منطقه به واسطه مزارع وسیع و حاصلخیز و کمبود نیروی کار در چند دهه گذشته شاهد مهاجرت شدید اقوام از سایر نقاط کشور بوده است و بنابراین بیشتر شهرهاى کنونى استان از دیرینگى چندانى برخوردار نیستند و از بزرگ‌شدن روستاها به وجود آمده‌اند.

 

مشخصات جغرافيايي

 استان گلستان با مساحت 74/20437 كيلومتر مربع، 3/1 درصد مساحت كل كشور را تشكيل مي‌دهد. این استان از شمال به كشور تركمنستان، از جنوب به استان سمنان، از شرق به استان خراسان شمالی و از غرب به درياي خزر و استان مازندران محدود مي‌شود. بر اساس آخرين تقسيمات كشوري در سال 1390 اين استان شامل 14 شهرستان، 25 شهر، 23 بخش و 53 دهستان مي‌باشد.

 

آب و هوا، اقلیم و ناهمواری‏ها

تنوع اقليمي استان گلستان به دليل شرايط جغرافيايي و طبيعي در بین استان‏های کشور بسیار قابل توجه است به طوري كه نواحي جنوبي از آب و هواي كوهستاني، نواحي مركزي و غربي از آب و هواي معتـدل مديترانه‌اي و نواحي شمالي از آب و هواي نيمه خشك و خشك برخوردار است. استان گلستان در محدوده‌ی منطقه‌ی معتدله‌شمالي قرار گرفته كه اين عامل نقش مؤثري را در اقليم استان بر عهده دارد.

قسمت جنوب و شرق استان را كوهستان تشكيل مي‌دهد. اين كوه‌ها به طور مـوازي هم و جهت آنها تقريبـاً شرقي غربـي بوده و دنبـاله رشته کوه البرز مي‌باشـند. قله شاهوار با ارتفاع 3945 متر بلندترين و نقاط ساحلي با ارتفاع 26- متر پست‌ترين نقاط استان است.

 

منابع آب

- رودها : با توجه به وضعیت توپوگرافی و ژئومورفولوژی استان و ریزش‏های جوی، رودخانه‏های زیادی در این استان  جریان دارد که از جمله می‏توان به: رودخانه‌ی قره‌سو ، گرگانرود، رودخانه‌ی اترك و رودخانه‌هاي حوضه خليج گرگان اشاره نمود.

- سدها: به واسطه نیاز آبی بخش کشاورزی، از چند دهه قبل تاکنون چندین سد در استان احداث شده است که از جمله می‏توان سد وشمگیر، سد كوثر، سد گلستان1 و 2 و بوستان را نام برد. همچنین چند سد دیگر نیز مانند سد دانشمند، سد نرماب چل­چاي و... در استان حال ساخت است.

- درياي (خزر): با وسعتي حدود 438000 كيلومتر مربع، بزرگترين درياچه‌ی جهان به شمار مي‌رود و بين كشورهاي ايران، روسيه، تركمنستان، قزاقستان و آذربايجان واقع است. کهن‌ترين نام اين درياچه «هيركاني» است. در نقشه‌ها و كتب خـارجي نيز اين دريـاچه درياي «كاسپيـن» نام برده شده است و«خليج گرگان» در جنوب شرقي و تالاب انزلي در جنوب غربي، دو عارضه طبیعی مهم آن محسوب مي‌گردد.

- آب‌هاي زيرزميني: ظرفيت منابع آب‌هاي زيرزميني استان حدود 1350 ميليون مترمكعب برآورد شده است كه 860 ميليون مترمكعب (7/63 درصد) از ظرفيت آن بهره‌برداري مي‌شود.

 

جنگل‌ها و مراتع  

- جنگل‌ها: تمام قسمت جنوبي و جنوب شرقي و قسمتي از شرق استان را جنگل فرا گرفته است. وسعت اين جنگل‌ها حدود 438 هزار هكتار برآورد شده و محدوده‌ی آن از نوکنده در غرب تا گليداغ در شرق استان گسترش دارد. گونه‌هاي بسيار با ارزشي چون بلند مازو، راش، ممرز، توسكا، ملچ، افرا، آزاد، آلبالوي جنگلي، انار، خرمندي، نمدار، بزبوك، سرخدار، زربين، آلوترش، زرشك، انجير، گلابي، گيلاس، توت جنگلي و در اين جنگل‌ها وجود دارد كه از نظر زيست محيطي و اقتصادي حايز اهميت فراوان مي‌باشند.

- مراتع: مراتع استان نيز بالغ بر 1126000 هكتار در 4 حوضه‌ی آبخيز عمده  اترك - گرگان - قره‌سو – نكا قرار دارند. مراتع استان از نظر موقعيت جغرافيايي و آب و هوايي شامل مراتع ييلاقي و قشلاقي مي‌باشد كه جهت تعليف دام‏های عشایر کوچنده و نیمه کوچنده مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

 

جاذبه هاي گردشگري و تفرجگاه‏ها

- دهکده‏های ییلاقی: مانند دهكده ييلاقي درازنو، دهكده ييلاقي جهان نما، دهكده ييلاقي افرا تخته، دهكده ييلاقي زرين گل، دهكده‏های ييلاقي دهنه محمد آباد و ... .

- پارک‏های جنگلی: مانند ناهارخوران، النگدره، دلند، قرق، کبودوال و... .  

- پارک بین المللی گلستان (میراث طبیعی زیست‏کره)

- آبشارها: مانند آبشار جنگل گلستان، آبشار کبودوال، آبشارهای شیرآباد، لوه و... .

- تالاب‏های بین المللی: آلماگل، آجی گل، آلاگل، گمیشان.

- دیوار باستانی گرگان: به طول 180 کیلومتر از شرق به غرب استان.

- بافت تاریخی گرگان (مهمترين بافت تاریخی موجود در شمال کشور، ثبت شده در سال 1310 خورشیدی).

 - کاخ موزه گرگان (از بناهای اوايل دوره  پهلوی که در محل پارک شهر گرگان قرار دارد).

- کاخ آغامحمد خان قاجار (از مجموعه بناهای حکومتی دوران قاجار، در محل فعلي سپاه گرگان).

- برج قابوس (بلندترين بناي آجري جهان با بیش از هزارسال قدمت در شهر گنبد فعلی).

- برج رادکان (در شهرستان کردکوی).

- بناهای تاریخی شهر گرگان (مسجد جامع گرگان(دوره سلجوقیان)، مسجد گلشن، مدرسه عمادیه(دوره صفوی)، امامزاده نور(سلجوقیان)، بناهای دوره قاجار و پهلوی اول).

 

فرهنگ

استان گلستان دارای قومیت­های مختلف اعم از فارس، تركمن، سيستاني، ترك، كرد، بلوچ، قزاق و... است و افزون بر 20 قوم در این استان زندگی می‏کنند. فارس‏های بومی استان بیشتر به گویش‏های گرگانی، کتولی و مازندرانی تکلم دارند و شیعه مذهب هستند.

ترکمن­ها به دو تیره یموت و گوکلان تعلق دارند. سنی مذهب هستند و در نواحی شمالی منطقه در جلگه گرگان سکونت دارند و به زبان ترکمنی تکلم می‏کنند.

اكثر مهاجرین استان از استان­هاي سيستان و بلوچستان، خراسان (رضوي،شمالي، جنوبي) و سمنان مي­باشند. به واسطه کثرت قومیت­ها در گلستان آیین­ها و رسوم مختلفی در استان دیده می­شود.

 

صنایع دستی

عمده ترین صنایع دستی استان فرش بافی است که بیشتر در بین زنان و دختران ترکمن رایج است و در حال حاضر استان گلستان یکی از قطب‏های مهم تولیدکننده فرش ترکمنی، قالیچه، قارچین، گلیم، نمدبافی، سوزن دوزی، گلدوزی، ابریشم دوزی بر روی پارچه، زیورآلات ترکمنی، ساخت آلات موسیقی، سبدبافی، ریسندگی و بافندگی الیاف، پارچه بافی و تولید وسایل چوبی است.

 

جمعیت

بر اساس سرشماری سال ١٣٨۵ جمعیت استان گلستان 1617087 نفر است که شهرستان گرگان با ۴٠١٣٩٩ نفر،  گنبد با جمعیت ٢٨٩۶۴٧ نفر، علی آباد ١٢۵٠٧٩ نفر و شهرستان  ترکمن ١٢٣١٨١ نفر  بیشترین جمعیت را دارا هستند.